Кискен эчәк инфекцияләре һәм аларны кисәтү чаралары
Кискен эчәк инфекцияләре (КЭИ) - патоген һәм шартлы-патоген микроорганизмнар (бактерияләр һәм вируслар) китереп чыгарган кеше авыруларының киң төркеме, аларга сальмонеллалар, шигеллалар, ротавируслар, астровируслар, энтровируслар һәм башкалар керә, алар организмның гомуми интоксикация синдромы, косу һәм диария белән характерлана.
Кискен эчәк инфекциясенең барлык китереп чыгаручылары тышкы мохиткә бик югары тотрыклылык белән аерылып тора. Мәсәлән, паратиф һәм корсак тифын китереп чыгаручылар сөттә 2 айдан артык, суда тагын да озаграк яшиләр. Сөттә дизентерия микроблары 7 көн, елга суында 35 көн яши һәм үрчи ала. Төрле предметларда вируслар 10-30 көн, ә фекалияләрдә ярты елдан артык яши.
Инфекция чыганагы - авыру кеше яки бактерио - вирус йөртүче.
КЭИ китереп чыгаручының йоктыру юллары:
1. азык-төлек җитәрлек эшкәртелмәгән, сыйфатсыз продуктлар, начар юылган яшелчәләр, җиләк-җимеш һәм яшелчәләр ашаганда. Инфекция барлыкка килү өчен иң куркыныч азык-төлек булып күп компонентлы салатлар, кремлы кондитерлык әйберләре, кисеп алынган ит әйберләре, салкын һәм башкалар тора. Микроорганизмнар белән зарарланган ризыклар еш кына тышкы кыяфәтен дә, төсен дә, исен дә, тәмен дә үзгәртми.
2. сулы кайнатылмаган су кулланганда, ачык сулыкларда су коенганда
3. контакт - көнкүреш тыгыз аралашу процессында, көнкүреш әйберләре, уенчыклар аша, шәхси гигиена кагыйдәләрен үтәмәгәндә.
4. аерым вируслы инфекцияләр өчен аэрозоль (һава-тамчы)
Инкубация чоры, ягъни авыруның яшерен чоры, берничә сәгатьтән 7 көнгә кадәр дәвам итә, шуңа күрә КЭИ чыгынагында эпидемиягә каршы чаралар 7 көн дәвамында үткәрелә.
Гомуми симптомнар:
- агулану, тән температурасының күтәрелүе, хәлсезлек, баш әйләнү, тәндә сызлау:
- ашказаны авыртуы, күңел болгану, күп тапкыр косу, диарея;
- организмны сусызландыру.
Эчәк инфекциясен кисәтү
1. Шәхси гигиена кагыйдәләрен үтәгез: һәр ашау алдыннан, җәмәгать урыннарына барганнан соң, урамнан өйгә кайтканнан соң, кулларыгызны сабын белән яхшылап юыгыз.
2. Азык-төлекне суыткычта саклаганда саклау шартларын һәм вакытын үтәгез; яраклылык вакыты чыккан азык-төлекне сатып алмагыз һәм ашамагыз.
3. Рөхсәтсез сәүдә урыннарында азык-төлек сатып алмагыз, рөхсәт ителгән урыннарда гына сатып алыгыз.
4. Җимешләрне һәм яшелчәләрне агып торган су астында яхшылап юыгыз һәм кайнатылган су белән юыгыз.
5. Аш-су әзерләү технологиясен үтәгез. Чимал эшкәртү өчен аерым пычаклар һәм кисү такталары кулланыгыз
6. Махсус билгеләнгән урыннарда гына коеныгыз, су процедуралары һәм ачык сулыкларда коенганда суны йотмагыз.
7. Эчәр өчен билгеләнмәгән су чыганакларыннан (коелар, фонтаннар, ачкычлар, күлләр, елгалар һ.б.) суны эчү өчен кулланмагыз, эчәр өчен кайнатылган яки шешәләнгән суны һәм фабрикада тутырылган эчемлекләрне генә кулланыгыз.
8. Гомуми куллану урыннарында юу һәм дезинфекцияләү чаралары белән дымлы чистарту үткәрегез. Кухня, балалар бүлмәсендә чиста булыгыз. Бала карау әйберләрен яхшылап юыгыз. Гаиләдә берәр кеше КЭИ белән авырсы, авыруны изоляцияләргә, аңа аерым савыт-саба, сөлге бүлеп бирергә кирәк.