Ризаэддин Фәхреддин: «Аналар халыкта иң авыр хезмәтне башкаралар»
27 ноябрь көнне Әлмәт ислам дини-мәдәни үзәгендә күренекле татар мәгърифәтчесе Ризаэддин Фәхреддин мирасына багышланган укучылар конференциясе булды. Әниләр көненә багышланган чара барышында «Сәлимә, яки Гыйффәтлелек» китабына аерым игътибар бирелде. Конференция «Татнефть» хәйрия фондының «Риза казый мирасы» проекты кысаларында оештырылды.
Конференция эшендә фәнни һәм мәдәни җәмәгатьчелек вәкилләре, гомуми белем мәктәпләре һәм мәдрәсәләр педагоглары, шулай ук дини уку йортларында тәрбияләнүчеләр актив катнашты. Кунаклар арасында Бөтендөнья татар конгрессы, «Туган як» берләшмәсе һәм Татарстан Язучылар берлегенең Әлмәт бүлеге вәкилләре бар иде.
Мәртәбәле кунаклар арасында: «Татнефть» БФ «Рухият» нәшрият эшчәнлегенә ярдәм программасы җитәкчесе Алина Мостафина; филология фәннәре кандидаты, ТР ФА Г.Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре, Татарстан Республикасының атказанган укытучысы Диләрә Абдуллина; Әлмәт муниципаль районының Мәдәният идарәсе җитәкчесе Роза Галиева; Әлмәт имам-мөхтәсибе урынбасары Рузил Ихсанов һәм башка рәсми затлар.
Конференция тантаналы рәвештә дога уку белән башланып китте. Аннары халыкка Ризаэддин Фәхреддиннең «Сәлимә, яки Гыйффәтлелек» китабыннан өзек буенча театральләштерелгән инсценировка күрсәтелде. Спектакльне мәгърифәтче исемендәге 1 нче гимназия педагоглары һәм укучылары әзерләде, бу чарага Фәхреддин иҗатына тирән хөрмәт һәм дәвамлылык бирде.
Җыелганнарны сәламләп, Алинә Мостафина игътибарны «Татнефть» компаниясенең социаль юнәлешле булуына һәм аның күпсанлы мәгърифәтчелек проектларының әһәмиятенә юнәлтте. Якын киләчәктә Ризаэддин Фәхреддин мирасын киң җәмәгатьчелек арасында популярлаштыру максатында өйрәнүнең яңа форматларын кертү планлаштырыла, дип ассызыклады ул.
Әлмәт муниципаль районының Мәдәният идарәсе җитәкчесе Роза Галиева хәйрия фондына район башлыгы Гүзәл Хәбетдинова исеменнән рәхмәт сүзләрен җиткерде, фондның күренекле мәгърифәтченең әдәби мирасын саклауга һәм популярлаштыруга керткән зур өлешен билгеләп үтте.
Әлмәт имам-мөхтәсибе урынбасары Рузил Ихсанов, үз чиратында, галимнең әсәрләрендә хатын-кызның аерым урын алуына игътибарны юнәлтте, аларның бүгенге көндә дә актуальлеген билгеләп үтте.
Ризаэддин Фәхреддин үзенең әсәрләрендә эзлекле рәвештә хатын-кыз идеалын тудыра, аның фикеренчә, ул җәмгыять өчен төп әһәмияткә ия.
«Сәлимә, яки Гыйффәтлелек» романы героинясы Сәлимә мәгърифәтлелекне һәм югары әхлакый сыйфатларны гәүдәләндерә. Аның образының үзенчәлекләре арасында берничә телне белү, матур сөйләү сәләте, дөньяви һәм дини фәннәрне тирәнтен белү билгеләп үтелә. Сәлимә төпле фикер йөртүе белән аерылып тора һәм белемлелеге ягыннан күп кенә ир-атларны узып китә. Автор ышана: мондый кыз, кияүгә чыккач, ире тарафыннан лаеклы ихтирамга лаек булачак, балаларын югары әхлаклылык рухында тәрбияли һәм аларга чын гаилә идеалларын сеңдерә алачак.
Проектның модераторы, Ризаэддин Фәхреддин мемориаль музее директоры Диләрә Гыймранова «Сәлимә, яки Гыйффәтлелек» китабының язмышы турында җентекләп сөйләде. Беренче тапкыр ул 1899 елда Казанда Домбровский типографиясендә басылып чыга, ә инде 1904 елда аның икенче басмасы әзерләнә. «Әсма, яки гамәл һәм үч» әсәре бер тапкыр 1903 елда Ырынбурда Мөхәммәдфатыйх Гыйман улы Кәримов типографиясендә дөнья күрә. Совет чорында бу әсәрләрдән аерым өзекләр күп тапкырлар 9-10 сыйныфлар өчен татар әдәбияты хрестоматиясенә кертелде.
2018 елда «Татнефть» хәйрия фондының әлеге әдәби әсәрләрне «Рухият» программасы кысаларында 1500 данә тираж белән бастыруы мөһим вакыйга булды. Бу басмага «Сәлимә, яки Гыйффәтлелек», «Әсма, яки гамәл һәм үч», «Коръән һәм табигать», шулай ук «Шура» журналыннан «Тел конкурсы» рубрикасындагы мәкаләләр кергән.
Конференциядә катнашучылар автор идеяләренең заманча контекстта актуальлеге һәм аларны педагогик һәм мәдәни эштә куллану мөмкинлекләре турында актив фикер алыштылар. Чараның икенче өлешендә катнашучылар «Сәлимә, яки Гыйффәтлелек» китабына багышланган викторина сорауларына һәм күренекле галим, педагог-мәгърифәтче, фикер иясе һәм дин эшлеклесе Ризаэддин Фәхреддиннең хатын-кызлар һәм аналар роленә карашларына җавап бирделәр. Галим фикеренчә, халыкта иң җаваплы һәм авыр хезмәт нәкъ менә аналарда ята, ә аларның иҗтимагый тормышта урыны бик югары.