Язгы ташу вакытында мөлкәтен югалтучыларның исәп – хисап счетына акчалар күчерелде

Сүз узган елгы язгы ташу вакытында зыян күрүчеләр турында бара. Исегезгә төшерәбез, 2012 елның апрель аенда Зәй елгасы ташу нәтиҗәсендә Иске Әлмәт, Урсала, Тихоновка һәм Тайсуган торак пунктларындагы 537 йорт яны территориясе су астында калды.

РФ законында каралганча һәм зыян күрүчеләрнең нинди күләмдә булуын күздә тотып, әлеге күренеш региональ характердагы гадәттән тыш хәл буларак бәяләнде, бу очракта финанс ярдәме күрсәтү дә Россия Федерациясе хөкүмәте тарафыннан закон нигезендә тормышка ашырыла. Зыян күрүчеләргә бирелергә тиешле түләүләрнең суммасы РФ нең 2008.13.08ендә кабул ителгән 750 санлы Карары нигезендә билгеләнде. Законда ассызыкланганча, түләүләр килгән барлык зыянны каплый алмый һәм ике өлешкә бүленә.

Бу бер тапкыр бирелә торган 10 мең сумлык матди ярдәм, ләкин ул бер гаиләгә 50 мең сумнан артмаска тиеш. Әлеге акчаларны алырга тиешлеләр исемлегенә, су баскан йортларда рәсми рәвештә теркәлеп яшәүче 1174 кеше кертелде. Әлеге максатларга Әлмәт муниципаль районына 11 млн 740 мең сум бюджет кредиты бирелде.

Тормыш өчен кирәкле беренче кирәк – яракларны югалтучыларга бирелә торган компенсация бер кешегә 50 мең сум дип билгеләнде. Әлеге түләүләргә исемлеккә кергән 700 кешегә акча бирү өчен муниципаль районга 35 млн сум кирәк булды.

Әлеге акчалар РФ Финанс министрлыгыннан Әлмәт муниципаль районына Яңа елга 3 көн калгач кына күчте. 29 декабрь көнне район счетына күчкән средстволарны 31 декабрьгә кадәр зыян күрүчеләрнең лицевой счетларына күчереп бетерү өчен башкарма комитет хезмәткәрләренә тәүләк дәвамында өзлексез эшләргә туры килде. Яңа елның беренче эш көне башлану белән “АК БАРС” банкының бухгалтерлары соңгы манипуляцияне ясаганнан соң, ниһаять, күптән көтелгән акчаларны алырга мөмкин булачак.

Шунысын да искә төшереп үтик, “Татнефть” компаниясе нык зыян күргән гаиләләргә 18 миллион сум тәшкил иткән 10 торак сертификаты тапшырды. Әлмәт муниципаль районы Советы һәм башкарма комитеты язгы ташу вакытында аеруча зыян күрүчеләргә адреслы ярдәм оештырды. Социаль яктан якланмаган 57ләп шәхси хуќалык әлеге исемлеккә кертелде. Күбесенећ ќылыту системасы ремонтланды, АГВлар, газ плитәләре кайтарылды, авария хәлендәге идәннәр, ишекләр, тәрәзәләр, электрүткәргечләр яңартылды.

Район башлыгы инициативасы белән әлеге максатларга Совет һәм башкарма комитет хезмәткәрләренең бер көнлек хезмәт хакы күчерелде, бу башлангыч район һәм шәһәребезнең башка оешма һәм предприятиеләре тарафыннан да хуплап каршы алды.

Су баскан зоналарга 20 дән артык урам һәм юллар керде. Аларның күбесе 2012 елда ремонтланды. Җирле бюджеттан бу эшләргә 17 млн сум акча бүленгән. “Татнефть” ААҖ ярдәме белән ( 5,6 млн сумлык) Нахимов, Комсомольская һәм Аграрная урамнарына яћа асфальт түшәлде. “Әлмәтнефть” “Әлмәт – Нәдер”, Совет урамыннан Урсала микрорайонына кадәрге юл участогында 9,2 млн сумлык эш башкарды. Әлеге территорияләрне төзекләндерү 2013 елда дәвам итәчәк.

Гадәттән тыш хәл нәтиҗәсендә килгән җимерекләрне төзәтүгә муниципаль бюджет, оешма һәм предприятиеләр тарафыннан 65 млн сумнан артык средство юнәлтелгән.

Гадәттән тыш хәлләрне, 2013 елгы су басуларны кисәтү максатыннан Зәй елгасы буендагы куаклар һәм агачлар киселгән, елга ярлары корыган агачлар, чүп-чардан арындырылган. Чистартылган участокның озынлыгы 400 метр.

Болардан тыш ТР премьер-министры Илдар Халиков кушуы буенча Урсала микрорайонындагы күпердән алып шәһәр сусаклагычына кадәрге арада Зәй елгасының төбен тирәнәйтү, юнәлешен турайту буенча проект әзерләнә. Әлеге участокның озынлыгы 6 км артык. Проектны эшләтүгә җирле бюджеттан 3 млн 700 мең сум акча бүленгән, хәзерге көндә документлар экспертиза уза.

Икенче этап – Зәй елгасының төбен тирәнәйтү, юнәлешен турылау кебек чараларны федераль максатчан программага кертү. Әлеге эш ТР Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы белән берлектә алып барыла.

Шулай ук, Әлмәт шәһәрендә төзелеш алып бару һәм җирдән файдалану турындагы кагыйдәләр халык тыңлавына чыгарылды, аларга үзгәрешләр кертелде. Киләчәктә су басу куркынычы булган урыннарда торак йорт төзелешен киметү күздә тотыла.

Лира Сахапова, район башлыгының матбугат хезмәте
Фәрдия Хәсәнова тәрҗемәсе