Үләндә – үлем

19 сентябрь көнне Әлмәт муниципаль районы башлыгы Мәҗит Салихов рәислегендә наркоманиягә каршы көрәш комиссиясенең чираттагы утырышы булып узды.

Район территориясендә шаулап кыргый киндер үсеп утыручы урыннар бар әле. Ә кемнәрдер аны теплицаларда үрчетә икән. ТР буенча Россия ФСКН идарәсенең Әлмәт районара бүлеге начальнигы Айрат Шакиров үз чыгышында Борискинода Таҗикстаннан кайткан бер гаиләнең үз бакчасында 560 куак киндер үстерүләре ачыклануын һәм үләннең юк ителүен хәбәр итте. Гаилә “фермерлык эше” белән беренче ел гына шөгыльләнмәгән. Димәк, “отышлы бизнес” аларга шактый акча кертергә ярдәм иткән. Казан янындагы бер бистәдә дә әлеге гаилә киндер үстергән, бүлек хезмәткәрләре тарафыннан анда 600 куак киндер ачыкланган.

Даими рәвештә авыл җирлекләре буенча уздырылган рейдлар нәтиҗәсендә наркоконтроль бүлеге хезмәткәрләре шундый чыганакларны юк итүгә 5 күрсәтмә чыгарган. Киндернең гомум мәйданы быел 2 гектар, авырлыгы 4,7 тонна тәшкил иткән. Кызганыч, биләмәләрендә әлеге үлән үсүче кайбер авыл җирлекләре, оешма җитәкчеләре бу мәсьәләгә битараф карый. Бүгенге көнгә әле һаман да киндерләрне чапмаучы һәм җирләрне сөрдермәүчеләр бар. Кара исемлеккә Колшәрип, Тайсуган, Габдрахман, Нәдер, Кәләй, Тихоновка һәм Рус Акташы кертелгән. Авыл җирлекләре башлыкларына утырыш барышында комиссия әгъзалары алдында җавап тотарга туры килде. Аларга 25 сентябрьгә кадәр федераль закон буенча каралган таләпләрне үтәү бурычы куелды, ягъни территориядә инде чәчәк атып утыручы киндерне бүген-иртәгә юк итәргә кирәк. Әлмәт прокурорының өлкән ярдәмчесе Игор Нагаев чаралар күрелмәгән очракта закон бозучыларны административ җаваплылыкка тарттыру ихтималы барлыгына басым ясады. Ә штрафларның күләме кечкенә түгел: урындагы затларга ул 3-4 мең сум булса, юридик затларга 30-40 мең сум акчалары белән хушлашырга туры киләчәк.

Кыргый киндер сыйфаты буенча калган наркотик матдәләрдән калышса да, наркоманнар арасында аның да үз клиентлары байтак. Төбәгебездә әлеге үләннән “малага” ясап, дус-ишләрен “кунак итүчеләр” барлыгы да мәгълүм. Гомумән, быел наркотиклар әйләнеше өлкәсендә 23 җинаять тикшерелгән һәм судка җибәрелгән. Шул исәптән наркобизнесны үз иткән 12 кешедән торган ике төркем ачыкланган, наркопритоннар тотучыларга карата 13 җинаять эше кузгатылган. Әлеге дәвердә легаль булмаган әйләнештән 221,5 кг (!) наркотик матдә алынган. Чагыштыру өчен тулаем узган елда әлеге сан 70 кг булган.

Наркоманнарның 80 % ы өй шартларында әзерләнгән наркотикларны куллана икән. Очсыз һәм һәрвакыт җиңел генә ясап, табып булуы белән танылу алган бу төр наркотиклар организмны да шулай ук җиңел һәм тиз “җимерә”. Бигрәк тә яшьләрнең наркотикларга өстенлек бирүләре, әнә шул очсызлыларын кулланып кына карарга теләүләре, ә аннан соң аңа бәйлелек тоюлары кызганыч. Насвай исә сәламәтлекне аеруча да нык какшата, дип билгели белгечләр, әмма монысын күпләр икенче урынга куя. Даими рәвештә наркотик куллану-кулланмауларын тикшерү буенча уздырылган тест хәтта мәктәп укучылары, 13-15 яшьлекләр арасында да тискәре юлга аяк басучылар барлыгын күрсәтә. Сүз уңаеннан, озакламый белем йортларында чираттагы тест үткәрү көтелә

– Балаларны әлеге афәттән сакларга кирәк. Мәктәпләрдә бу юнәлештә эшчәнлекне көчәйтү зарур. Конкрет мисаллар, сәламәтлекләренә зыян салган авыруларның рәсемнәрен күрсәтүне гамәлгә кертегез, – дип мөрәҗәгать итте Мәҗит Салихов мәгариф учреждениеләре җитәкчеләренә.

Бүген “наркотик матдәләргә бәйле синдром” диагнозы белән 743 авыру (узган ел 749) теркәлгән. Наркологик диспансерның баш табибы Сирень Халиков үз чыгышында ассызыклаганча, быелның 8 аенда 73 кеше исәпкә алынган, шуларның 21 е беренче тапкыр, калганнары кабаттан авыручылар.

Замана афәте чигенергә уйламый. Әмма безгә аның белән көрәшү юлларын камилләштерергә кирәк. Шуның берсе – җирлебездә кыргый киндернең тамырын корыту. Бу мәсьәләдә районда яшәүче һәммә кеше никадәр күбрәк активлык күрсәтсә, шулкадәр нәтиҗәсе дә тизрәк булыр иде.

Гөлназ ГЫЙЗЗӘТУЛЛИНА